Nieuws

Autotheorie door de jaren heen


In vergelijking met het verleden is het autotheorie examen nogal eens op de schop gegaan. Een grote wetswijziging was in 2002 nodig. Toen kwam de overheid met strengere eisen om het theorierijbewijs B te halen en werd bovendien het rijbewijs voor de beginnende bestuurder ingevoerd.

Maar in de loop der jaren is er meer gebeurd. Er zijn meer voorzieningen, waardoor ook mindervalide kandidaten toch hun rijbewijs kunnen halen. Daarnaast heeft het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) de opzet van het theorie-examen meerdere keren veranderd. Ook in onze buurlanden is dat weleens gebeurd. Zo hadden de Belgen en de Fransen grote moeite hun autotheorie te halen toen de overheid besloot het examen flink strenger te maken.

De vraag is dan waarom de overheid ervoor kiest een theorie-examen drastisch te veranderen. Doet men dat alleen maar voor het geld, voor de openbare veiligheid of zit er een andere reden achter? In dit artikel gaan we in op de verschillende veranderingen van het theorie-examen door de jaren heen. Je zult zien dat niet alleen geld een belangrijk motief is geweest en dat de afgelopen jaren er flink wat wijzigingen geweest zijn.


Beginnende bestuurder

Zo is de opzet van het examen de afgelopen jaren flink veranderd. Dat komt mede doordat ook de uitgifte van rijbewijzen is veranderd. Het aantal dodelijke ongelukken wilde maar niet teruglopen. Daarbij kwam dat het aantal mensen dat een ongeluk veroorzaakte, relatief hoog lag. Deze problemen werden vooral veroorzaakt door de nieuwe weggebruikers. Daarop besloot toenmalig minister van verkeer Netelenbos, dat er een beginnersrijbewijs moest komen.

Op 30 maart 2002 kwam het beginnersrijbewijs er inderdaad. Beginnende bestuurders die vijf jaar naar afrijden drie zware overtredingen achter hun naam hebben staan, moeten opnieuw een rijvaardigheidsonderzoek doen. Dit leidde tot veel protest, maar het heeft maar liefst negen jaar geduurd totdat de nieuwe wet weer werd aangepast. Tegenwoordig is het zo dat wie op 16- of 17-jarige leeftijd een rijbewijs haalt, zeven jaar beginnend bestuurder is. Wie het rijbewijs op zijn achttiende haalt, is vijf jaar beginnende bestuurder. Op deze manier ben je dus altijd tot je 23e beginnende bestuurder.


Theorie-examen aanvragen

Het theorie-examen aanvragen gaat met de komst van moderne technieken tegenwoordig erg eenvoudig. Voorheen diende men een formulier in het bij het CBR. Dit werd meestal gedaan door de rijschoolhouder. Het is tegenwoordig nog steeds mogelijk deze optie te gebruiken, maar rijschoolhouders vragen vaak een extra tarief om de autotheorie aan te vragen. Dat terwijl de leerling dit gemakkelijk zelf kan. Het aanvragen van een theorie-examen auto kost doorgaans zo’n 30 euro. Dat terwijl het aan laten vragen door een rijschoolhouder soms wel 50 of 60 euro kan kosten. Zelf aanvragen is dus het voordeligst.

Het CBR heeft al een aantal jaar een online portaal waarin je zelf zaken met het CBR kan regelen. Dit portaal heet Mijn CBR. In verband met de veiligheid is het tegenwoordig niet meer nodig een persoonlijke inlogcode van het CBR te vragen. Tegenwoordig is inloggen met het digitale paspoort van de overheid voldoende. Je hebt dus een digitaal online paspoort nodig waarmee je alle zaken van de overheid kan regelen. Dit doe je door de zogenaamde DigiD aan te vragen. Wil je een theorie-examen aanvragen, zorg er dan voor dat je in bezit bent van zo’n DigiD. Het aanvragen van DigiD kan namelijk wat tijd kosten, waardoor je langer moet wachten om het examen aan te kunnen vragen. Zorg er dus voor dat je tijdig alles in orde hebt!


Opzet van het theorie-examen

Maar om beginnende bestuurder te worden, is het belangrijk twee fasen in het examen te doorlopen: het theorie-examen en het praktijkexamen. Het theorie-examen is de afgelopen jaren nogal veranderd. Voorheen leerde je het theorie-examen uit een boek, maar tegenwoordig is dit ook online te doen. Daarnaast heeft het CBR de mogelijkheid tot een tussentijdse toets ingebouwd.

In principe gaat het theorie-examen nog steeds over drie dingen: gevaarherkenning, regelgeving en verkeersinzicht. Het belangrijkste onderdeel was voorheen de regelgeving, maar tegenwoordig legt het CBR de focus meer op gevaarherkenning. De minste vragen gaan over verkeersinzicht.

Tot een paar jaar geleden nam je een geldig legitimatiebewijs mee, inclusief je pasfoto. Maar tegenwoordig is de pasfoto gekoppeld aan het identiteitsbewijs en dus is het niet meer nodig een aparte pasfoto mee te nemen. Dan volgde er een klassikaal autotheorie examen. Ook dit is tegenwoordig veranderd: er is een overgang gemaakt naar een individueel examen. Klassikale theorie-examens bestaan in de nieuwe opzet niet meer, om verschillende redenen.

Je kunt je voorstellen dat de afgelopen jaren moderne technieken de wereld flink heeft veranderd. De digitale wereld heeft de analoge wereld overgenomen en ook het CBR heeft dat gemerkt. Voorheen kreeg je een theoriecertificaat mee, met daarop de uitslag. Maar tegenwoordig wordt het examen digitaal geregistreerd. Je krijg de uitslag van het theorie-examen dus digitaal bevestigd. De uitslag van het examen vind je terug op het online portaal van het CBR, Mijn CBR. Zoals hierboven beschreven dien je daarvoor in het bezit te zijn van een DigiD.


2toDrive

De overheid heeft de afgelopen jaren een leeftijdsverlaging voor de autorijopleiding doorgevoerd. Zo is op dit moment het experiment 2ToDrive aan de gang. Zo mogen jongeren die 16,5 jaar zijn, beginnen met rijlessen. Beginnen met het leren van de theorie is al mogelijk vanaf 16 jaar. Vervolgens kunnen jongeren op hun 17e al het praktijkexamen afleggen. Wie op zijn zeventiende afrijdt en dus het rijbewijs haalt, mag tot zijn achttiende alleen onder begeleiding van een ervaren bestuurder rijden. De ‘ervaren bestuurder’ moet aan een aantal eisen voldoen, zoals bijvoorbeeld 10 jaar rij-ervaring.


Individueel examen doen

Het CBR heeft sinds vorig jaar de opzet van het autotheorie examen flink veranderd. Zo kun je niet langer meer klassikaal examen doen. Buiten dat het ingewikkeld is een datum en tijd te prikken waarop iedereen op hetzelfde moment hetzelfde examen doet, is inmiddels bewezen dat deze examenvorm nogal fraudegevoelig is. Vergelijk het theorie-examen maar eens een proefwerk waarbij iedereen precies dezelfde vragen krijgt. In het verleden zijn er al platte rijschoolhouders geweest die besloten de vragen van het examen uit te lekken. Zij kregen de vragen dan van louche medewerkers van het CBR en speelden deze door aan hun eigen klanten. Op die manier was de leerling dan snel door het examen heen en de kans dat hij veel fouten maakte was nihil. Immers, in plaats van de verkeersregels te leren, leerde hij alleen een vast rijtje antwoorden uit het hoofd.


Uiteraard is het bij dergelijke fraude in eerste instantie moeilijk geheim te houden dat men inderdaad met de examens fraudeert. Zeker als de rijschoolhouder zelf beslist zijn werkwijze uit de doeken te doen. Om die reden is er geen klassikaal examen meer, maar een individueel examen. Tegenwoordig wordt iedereen achter een eigen computer gezet. Iedereen krijgt eigen vragen uit de database. Daardoor is het leren van antwoordmogelijkheden niet meer mogelijk. De frauderende rijschoolhouders werden in veel gevallen vervolgd.


In het verleden is het weleens voorgekomen dat men audioapparatuur gebruikte om zo antwoorden door te geven aan een leerling. Een andere fraudeur besloot juist opnames te maken van het examen en deze door te spelen aan zijn klanten. Om die reden doet nu iedereen een individueel examen, met ieder andere vragen. Het CBR hoopte dat het probleem daarmee opgelost zou zijn, maar dit bleek maar van korte duur.


Zo was het namelijk mogelijk de antwoordmogelijkheden toch nog uit het hoofd te leren, ondanks dat iedereen verschillende vragen kreeg. RTL Nieuws ontdekte aan het begin van 2016 dat er namelijk behoorlijk wat voorspelbaarheden in de vraagstelling op het theorie-examen zat. Zo stond het examen vol met bepaalde signaalwoorden, waardoor de leerling al kon raden wat hij moest antwoorden. Zo leerden rijschoolhouders aan hun cursisten dat als men woorden als ‘invloed’ zag staan, het antwoord altijd ‘ja’ is. RTL Nieuws gaf een voorbeeld: “Heeft het rijden met open raam invloed op het brandstofgebruik?” In zo’n vraag is het antwoord dan altijd ‘ja’. Bij andere vragen, zoals bijvoorbeeld over de ‘remweg en reactietijd’ is het antwoord altijd ‘toenemen’.


Daarnaast waren er vragen waarin het CBR woorden gebruikte als bijvoorbeeld ‘nu nog’, ‘nu al’ of ‘alsnog’. In dat geval moet het antwoord altijd ‘nee’ zijn. Deze rijscholen worden turbotheoriescholen genoemd. In totaal hebben er in 2015 zo’n 30.000 kandidaten op deze manier hun theorie-examen gehaald. Dat is zo’n tien procent van alle cursisten over dat jaar. Voor criminelen is dat een lucratieve business. Toen het nieuws wereldkundig werd gemaakt, besloot het CBR een onderzoek naar de vragen in te stellen. In juli 2016 maakte het CBR nieuwe aanpassingen: iedereen dient verplicht het geluid aan te hebben op de computer aan de hand van een hoofdtelefoon. Daarnaast zijn de voorspelbare vragen geschrapt en heeft het CBR meer inzichtvragen toegevoegd. Op die manier is het niet meer mogelijk trucjes uit het hoofd te leren en moet de leerling weer echt aan de slag om het examen te kunnen halen. Trucjes leren is dus verleden tijd.


Aanpassingen vragen

Het is in het verleden overigens wel vaker gebeurd dat het CBR de vragen aan heeft moeten passen. Voorspelbaarheden in de vragen waren namelijk ook in 2014 al een groot probleem. Toen al werkte de vraagstelling examenfraude in de hand. Daarom besloot het CBR toen ook al nieuwe vragen te maken. Daarnaast werden er speciale kluisjes geïntroduceerd en werden de identiteitscontroles intensiever. Een nieuwe soort vraagstelling die in 2014 in het leven werd geroepen, is de ‘dubbelvraag met twee foto’s. Daarbij moeten kandidaten aangeven of de situatie geldt voor foto 1, foto 2 of voor beide foto’s.


Toegankelijkheid

Met alle fraude en criminaliteit op het theorie-examen lijkt het erop dat het CBR de handen vol heeft aan het wijzigen van de procedure. Toch heeft het Central Bureau Rijvaardigheidsbewijzen ook werk gemaakt van bijvoorbeeld toegankelijkheid. Faalangst is in Nederland een groot probleem. Er zijn immers behoorlijk wat leerlingen die na slapeloze nachten en stijf van de stress de volgende morgen een theorie-examen moeten doen. Tot aan 2009 mochten alleen leerlingen die vier keer gezakt waren deelnemen aan het speciale faalangstexamen. Daarop heeft jarenlang veel kritiek bestaan. Om die reden besloot het CBR dat iedereen die van zichzelf weet dat hij last van faalangst heeft, mag deelnemen aan een speciaal rijexamen. Daarvoor moet je als leerling overigens wel bewijs aanleveren. Daarmee lijkt het of het gemakkelijker is geworden het theorie-examen te halen, maar dat is niet het geval. De vragen zijn hetzelfde als bij het normale examen, je krijgt alleen wat extra tijd.

Daarnaast heeft het CBR ook op andere vlakken haar theorie examen auto flink verbeterd. Zo is het tegenwoordig mogelijk een tolk mee te nemen. Dit komt bijvoorbeeld van pas als de kandidaat slecht Nederlands spreekt, of een lichamelijk probleem heeft. Immers: een theorie-examen maken kan best lastig zijn als je slechthorend bent. Om die reden heeft het CBR een eigen netwerk van erkende tolken opgezet. Dit netwerk heeft TolkenNet en via deze website moet de leerling zelf een tolk regelen.


Verscherpte toegangseisen

Om toegang te krijgen tot het theorie-examen, heeft het CBR de toelatingseisen verscherpt. Zo is de identiteitscontrole strenger geworden en is het de bedoeling dat je al je persoonlijke bezittingen in een daarvoor bestemd kluisje achterlaat. Daarnaast moet je een geldig identiteitsbewijs bij je hebben. Dit geldt niet alleen voor jou, maar als je gebruikmaakt van bovenstaande mogelijkheden, ook voor je tolk. In het verleden is het voorgekomen dat de tolk toch geen identiteitsbewijs bij zich had, waardoor de kandidaat geen examen mocht doen. Het is dus belangrijk goede voorbereidingen te treffen!


Afspraak annuleren of wijzigen

Met de komst van Mijn CBR is ook het annuleren of wijzigen van een afspraak gemakkelijker geworden. Toch is het annuleren van een afspraak nog steeds niet zonder meer nodig. Daarvoor is een geldige reden nodig, zoals bijvoorbeeld geboorte of overlijden in de familie. Uiteraard mag je de afspraak wel tot 14 dagen van tevoren naar achteren verzetten. Na deze 14 dagen kun je de afspraak alleen maar vervroegen.


Online theorie examen oefenen

Daarnaast kun je tegenwoordig gemakkelijk online autotheorie oefenen. Het leren uit boeken is daarmee verleden tijd. Bovendien biedt de online examentrainer een indicatie van hoeveel examens je nog moet oefenen om een voldoende te kunnen halen op het echte examen.


Kort samengevat

Kort samengevat is de opzet van het examen de afgelopen jaren mede door fraude en technische ontwikkeling behoorlijk veranderd. Het is noodzakelijk echt zelf online autotheorie te leren. Toch heeft het CBR het examen niet alleen maar moeilijker, maar ook toegankelijker gemaakt.


Deel via:

Slagen voor het theorie examen op het CBR?
Verhoog je kans van slagen, leer en oefen goed.
Leren of Oefenen
Afbeelding: CBR